พระกริ่งธรรมโกษาจารย์ สมเด็จพระสังฆราช(แพ) วัดสุทัศน์ พ.ศ.2443 - พ.ศ.2454

พระกริ่งธรรมโกษาจารย์ สมเด็จพระสังฆราช(แพ) วัดสุทัศน์ พ.ศ.2443 - พ.ศ.2454
พระกริ่งธรรมโกษาจารย์ เป็นหนึ่งในสุดยอดวัตถุมงคลสายวัดสุทัศนเทพวราราม ที่จัดสร้างโดย สมเด็จพระสังฆราช (แพ ติสฺสเทวมหาเถระ) ในขณะที่พระองค์ทรงดำรงสมณศักดิ์ที่ “พระธรรมโกษาจารย์” อยู่ระหว่างปี พ.ศ. 2443 - พ.ศ. 2454 ถือเป็นพระกริ่งรุ่นที่ 2 ต่อจากพระกริ่งรุ่นเทพโมลี มีจำนวนการสร้างที่น้อยมากเพียงหลักสิบองค์เท่านั้น ทำให้ในปัจจุบันจัดเป็นพระกริ่งระดับตำนานที่หาชมได้ยากยิ่งและมีมูลค่าสูงมาก
ลักษณะแม่พิมพ์ที่สำคัญ
เนื่องจากใช้ระยะเวลาในการสร้างยาวนานถึง 11 ปี พระกริ่งรุ่นนี้จึงมีหลายแม่พิมพ์ โดยแบ่งออกเป็นพิมพ์หลัก ๆ ได้ดังนี้
พิมพ์แรก (พิมพ์ถอดจากพระกริ่งปวเรศ): มีเค้าโครงมาจากพระกริ่งปวเรศของวัดบวรนิเวศวิหาร แต่ช่างจะทำการแต่งโดยตัดบัวคู่อยู่ด้านหลังออกไป (แต่บางองค์ที่ยังหลงเหลือบัวหลังไว้ก็มี)
พิมพ์แต่งโดยพระครูปลัดจิ๋ว: เป็นพิมพ์ที่มีค่านิยมสูงที่สุดและมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว วงการพระเครื่องมักเรียกว่าพิมพ์ "ปากจู๋" เนื่องจากพระโอษฐ์ (ปาก) จะถูกแต่งให้เล็กจิ้มลิ้ม พระพักตร์อิ่ม ปลายพระหัตถ์ซ้ายที่ถือหม้อน้ำมนต์จะแต่งช้อนขึ้น และช่างมักจะไม่นิยมแต่งเก็บรายละเอียดบริเวณฐานบัว
พิมพ์แขนตัน: จุดสังเกตคือบริเวณซอกพระพาหา (ซอกแขน) จะตัน ไม่ทะลุ ซึ่งรายละเอียดนี้จะพบได้เฉพาะในรุ่นธรรมโกษาจารย์และกริ่งหน้าอินเดียบางพิมพ์เท่านั้น
พิมพ์เค้ากริ่งใหญ่: พิมพ์ที่แปลงเค้าโครงมาจากพระกริ่งใหญ่ภายนอก แต่ยังไม่ใช่แม่พิมพ์บล็อกเดียวกับรุ่นพรหมมุนีในยุคถัดมา
กระแสเนื้อและวรรณะโลหะ
พระกริ่งรุ่นธรรมโกษาจารย์มีเนื้อหาโลหะที่หลากหลายตามแต่ละวาระของการเทหล่อ ดังนี้
เนื้อนวโลหะกลับดำ: มีการผสมเงินพดด้วงเก่าเข้มข้น เมื่อสัมผัสอากาศหรือถูกใช้ กระแสเนื้อจะกลับเป็นสีดำสนิท และบางองค์จะขึ้นละอองขาวคล้ายผิวเงินบริสุทธิ์
เนื้อเหลือง (เนื้อลงหิน): กระแสเนื้อออกไปทางเหลืองสุกปลั่งคล้ายทองม้าล่อหรือเนื้อลงหินโบราณ
เนื้อเมฆสิทธิ์: ถือเป็นเนื้อพิเศษที่แปลกตาและหาได้ยากยิ่งของรุ่นนี้
เนื้อขาวจัดไม่กลับดำ: เป็นอีกหนึ่งกระแสเนื้อที่พบได้ในวาระที่เน้นส่วนผสมโลหะขาว
พุทธคุณและอานุภาพ
สายอนุรักษ์และนักสะสมต่างเชื่อมั่นในพุทธคุณของพระกริ่งวัดสุทัศน์อย่างที่สุด โดยเฉพาะรุ่นยุคต้น
ขจัดปัดเป่าโรคภัย: เด่นล้ำในด้านการทำน้ำมนต์เพื่อรักษาอาการเจ็บไข้ได้ป่วย และป้องภัยจากโรคระบาด
เมตตามหานิยม: เสริมบารมี ความเจริญรุ่งเรืองในหน้าที่การงานและการค้าขาย
แคล้วคลาดปลอดภัย: คุ้มครองป้องกันภัยจากสิ่งอัปมงคลและอันตรายทั้งปวง